Mô hình giáo dục 5E – Bước tiến của giáo dục STEM

Được sáng lập bởi  Tiến Sỹ Rodger W. Bybee, tổ chức giáo dục Nghiên Cứu Khung Chương Trình Dạy Sinh Học, mô hình giáo dục 5E ban đầu chỉ phục vụ cho mục đích áp dụng vào giảng dạy môn sinh học, nhưng với những lợi ích mà nó mang lại, mô hình 5E nhanh chóng được áp dụng cho các môn khoa học khác và đặc biệt là chương trình học STEM.

Mô hình giáo dục 5E là gì ?

Mô hình 5E là mô hình giáo dục dựa trên lí thuyết kiến tạo (constructivism) về học tập, theo đó người học xây dựng kiến ​​thức từ quá trình trải nghiệm. Thông qua cách hiểu và phản ánh về các hoạt động đã trải qua, vừa mang tính cá nhân và tính xã hội, người học có thể hòa hợp kiến ​​thức mới với những khái niệm đã biết trước đó. Ngoài ra, mô hình còn kế thừa từ sự phát triển của các mô hình giáo dục đã có trước đó, như của Herbart (trước những năm 1900), của Dewey (khoảng những năm 1930), của Heiss và các cộng sự (khoảng những năm 1950).

Mục đích của mô hình này nhằm tạo ra không gian và thời gian (gọi chung là các cơ hội) để người học có thể tự xây dựng các khái niệm một cách vững chắc và ứng dụng nó trong những hoàn cảnh cụ thể một cách có trình tự. Mô hình này ban đầu được áp dụng tại Mỹ với môn Sinh học, sau đó mô hình 5E nhanh chóng tạo ra những ảnh hưởng sâu rộng đến các môn học khác như Toán học, Công nghệ, Kỹ thuật,… Các báo cáo đều cho thấy mô hình 5E đem lại hiệu quả đối với học sinh trong quá trình học các môn STEM. Mô hình này còn lan truyền đến nhiều quốc gia và châu lục khác, đến nhiều trình độ dạy học khác nhau. Phương pháp 5E giúp mang lại các cơ hội cho học sinh được xây dựng kiến thức mới và diễn đạt suy nghĩ trong suốt quá trình học.

 

Mô hình giáo dục 5E có điều gì đặc biệt?

Mô hình giáo dục 5E được biết đến với 5 đặc điểm nổi bật

  • Engagement ( Gắn kết): Trong giai đoạn đầu của quá trình học, giáo viên sẽ tìm hiểu xem kiến thức nền của người học ở mức nào, những phần kiến thức nào bị hổng. Điều này có thể giúp giáo viên tạo gợi mở, tạo sự hứng thú cho người học về những kiến thức mới. Với những kiến thức nền có sẵn của người học, giáo viên có thể có những gợi mở để người học tái hiện những kinh nghiêm của bản thân đã trải qua, lồng ghép với các kiến thức mới được đưa vào để tạo nên tính liên kết trong các phần kiến thức cho người học.

  • Exploration ( Khám Phá): Trong giai đoạn này, người học sẽ trực tiếp trải nghiệm những hoạt động thực tế để khám phá các kiến thức mới. Giáo viên sẽ cung cấp cho người học những kiến thức nền tảng cùng với các học cụ để người học tự mình khám phá, kiểm chứng các kiến thức mới. Các hoạt động trải nghiệm cũng hết sức đa dạng như quan sát, làm thí nghiệm, thiết kế, thu số liệu.

 

  • Explaination ( Giải thích): Từ những trải nghiệm thu được từ phần Khám Phá, người học sẽ trình bày, mô tả, phân tích các kiến thức, hiện tượng xảy ra. Giáo viên sẽ hướng dẫn người học cách tổng hợp các kiến thức có được từ trải nghiệm, cung cấp thêm các kiến thức mới, giải đáp các thắc mắc của người học. Người học được khuyến khích chia sẻ các ý kiến, quan điểm, kiến thức học được từ giai đoạn Khám Phá trước khi tiếp cận kiến thức một cách trực tiếp.

  • Ebolarate (Áp dụng): Giáo viên sẽ hỗ trợ người học hoàn thiện các kỹ năng, hiểu biết để từ đó áp dụng kiến thức học được vào giải quyết các tình huống, hoàn cảnh khác nhau. Các kiến thức học được sẽ được củng cố qua quá trình áp dụng, các kỹ năng mới, vấn đề phát sinh sẽ được giáo viên hỗ trợ cùng người học để giải quyết và nâng cao các kỹ năng cần thiết. Đây cũng là một bước quan trọng giúp người học kiểm chứng kiến thức trước khi bước vào các bài kiểm tra.

    Evaluation ( Đánh giá): Mô hình 5E cho phép đánh giá chính thức (dưới dạng các bài kiểm tra) và phi chính thức (dưới dạng những câu hỏi nhanh). Trong giai đoạn này, giáo viên có thể quan sát người học thông qua các hoạt động nhóm nhỏ hoặc nhóm lớn để xem sự tương tác trong quá trình học. Người học có thể có những cách tiếp cận, đánh giá vấn đề khác biệt so với những gì họ được học. Ở đây, giáo viên sẽ linh hoạt sử dụng các kỹ thuật đánh giá đa dạng để nhận biết quá trình nhận thức và khả năng của từng người học, từ đó đưa ra các phương hướng điều chỉnh và hỗ trợ người học phù hợp, giúp họ đạt được các mục tiêu học tập như đã đề ra.

Những cải tiến và hiệu quả của mô hình 5E

Những cải tiến…

Như chúng ta biết quá trình học khoa học là một quá trình học khám phá, đi từ những quan sát thực tế đến lý giải và tranh luận dựa vào bằng chứng, chính vì thế mô hình 5E trở thành một công cụ hiệu quả giúp cho người học xây dựng kiến thức thông qua các bước thực hành khoa học, giống như làm các nghiên cứu, trong thực tế. Gần đây, hệ thống giáo dục khoa học phổ thông của Mỹ đang triển khai bộ tiêu chuẩn mới (gọi tắt là NGSS), với nhiều tiêu chí và mục tiêu chi tiết trong đánh giá chất lượng giáo dục các môn khoa học và công nghệ. Điểm nổi bật của bộ tiêu chuẩn này đó là giúp người học phát triển các kỹ năng tư duy liên thông bên cạnh các nhóm kiến thức nền bắt buộc và các kỹ năng thực hành. Với việc áp dụng mô hình 5E cũng như các cải tiến của nó trong những điều kiện cụ thể, nhiều nghiên cứu đã cho thấy việc triển khai bộ tiêu chuẩn NGSS được thuận lợi nhờ vào tạo ra khoảng thời gian cho người học được tự nguy ngẫm và kết nối với các kiến thức được học. Nhờ vậy, các kỹ năng tư duy của người học được phát triển tốt hơn.

Và hiệu quả

Đối với các chương trình giáo dục STEM, mô hình 5E trở thành một công cụ hiệu hữu hiệu giúp cho cho cả người học và người dạy đều cảm thấy tiếp nhận bài học có tính hệ thống, liền mạch, có cơ hội phát triển theo tâm lý tự khám phá và kiến tạo kiến thức. Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy mô hình 5E mang lại nhiều hiệu quả tích cực trong công việc dạy học. Người học cảm thấy hứng thú và dễ dàng tiếp thu, ghi nhớ các kiến thức học được, còn giáo viên có thể chuẩn bị bài giảng một cách đơn giản, có hệ thống, có thể xây dựng thêm nhiều hoạt động trải nghiệm cho người học. Các tiết học lý thuyết cũng được cắt giảm, thay vào đó là các bài học thực hành tạo nên sự thích thú cho người học cũng như giáo viên. Nghiên cứu gần đây cũng cho thấy mô hình 5E đã tạo ra “một sự hiểu biết khoa học tốt hơn đáng kể so với cách hướng dẫn truyền thống”.

Các phương pháp giáo dục khác, điển hình như phương pháp giáo dục STEM, thường dạy các bài học theo chủ đề, vì vậy nên các bài học thường mất đi tính liên kết. Bằng việc áp dụng mô hình 5E, giáo viên có thể thể hiện những mối liên kết tạo nên một hệ thống kiến thức. Chẳng hạn như khi dạy về 2 chủ đề khác nhau: núi lửa và tên lửa, chúng ta có cảm giác như hai chủ đề đó ít liên quan với nhau. Bởi vì một bên liên quan về địa chất, một bên liên quan về vật lý. Nhưng nếu chúng ta đặt câu hỏi gợi mở cho học sinh về “sự chuyển động” và “mặt năng lượng” thì cả 2 chủ đề trên đều cho thấy có mối liên quan với nhau. Như vậy ở bước gắn kết và mở rộng trong từng bài học từng chủ đề, chúng ta có thể liên hệ qua lại với nhau tạo ra một chương trình dạy học có tính hệ thống, gắn kết và liền mạch.

Viện nghiên cứu sức khỏe quốc gia Hoa Kỳ (NIH) mới đây đã thực hiện một nghiên cứu với việc day học theo mô hình 5E và nhận thấy những tiềm năng mà mô hình này đem lại. Mô hình 5E giúp giáo viên có một cái nhìn có hệ thống và toàn diện, giúp họ triển khai các hoạt động giảng dạy đa dạng hơn một cách dễ dàng. Ngoài ra khi học các môn học khoa học, chúng ta cần thực hiện các thí nghiệm, nghiên cứu vận dụng khả năng tư duy logic, giải quyết vấn đề và tư duy phản biện để giải quyết các vấn đề giúp người học và người dạy có những phát triển tư duy toàn diện.

Athos Robot đồng hành cùng trẻ với mô hình giáo dục 5E

Athos Robot tự hào là đơn vị mang đến cho trẻ nhỏ những chú robot thông minh giúp trẻ học tập theo mô hình 5E một cách hiệu quả.

Các sản phẩm robot thông minh như Jimu Robot, Alpha Ebot hứa hẹn sẽ là những người bạn đồng hành với trẻ trong quá trình khám phá học tập các kiến thức mới theo mô hình giáo dục 5E. Bằng óc sáng tạo của mình các bạn nhỏ có thể thỏa sức tạo ra cho mình những mẫu robot theo sở thích, tự lập trình cho robot của mình thực hiện các hành động. Các sản phẩm của Athos Robot còn có tính năng điều khiển bằng giọng nói giúp tăng tính tương tác giữa người dùng và robot. Jimu Robot và Alpha Ebot được các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục đánh giá cao trong việc phát triển tư duy logic và sáng tạo của trẻ, sản phẩm hiện đã được đưa vào hệ thống giáo dục tại một số nền giáo dục hàng đầu như Thụy Điển, Hàn Quốc,…

Chương trình học đi kèm của Athos Robot được đảm bảo chất lượng và dựa theo mô hình giáo dục 5E để đảm bảo đem đến cho trẻ những trải nghiệm học tập tốt nhất, tạo môi trường cho trẻ phát triển một cách toàn diện các kỹ năng của mình.

Xem các thông tin về sản phẩm của Athos Robot tại đây

Tổng kết

Mô hình dạy học 5E là một cách tiếp cận có hệ thống, dựa trên các lý thuyết giáo dục và nghiên cứu thực nghiệm, giúp phát huy vài trò trung tâm của người học. Theo đó, giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, gợi mở và tạo các cơ hội cho học sinh được tiếp cận các khái niệm mới ở dưới nhiều góc độ và mức độ khác nhau, các bước được tiến hành tuần tự và có kế thừa. Đối với giáo dục STEM tích hợp, các hoạt động trải nghiệm là cơ hội để học sinh có thể đào sâu và áp dụng các kiến thức được học, đồng thời giúp liên hệ với các kiến thức hoặc trải nghiệm trước đó. Tính hệ thống và liên tục của mô hình 5E giúp phát triển đồng thời kiến thức, kỹ năng và thái độ của người học.

Xem thêm các tin tức và sản phẩm hỗ trợ giáo dục tại https://athos.vn

Tham khảo: Nguyễn Thành Hải – Bài viết trên Hocvienkhampha

 

 

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *